Tự học 4


IV/ Rèn trí nhớ

 

IV/ RÈN TRÍ NHỚ

                        KỸ TÍNH LÀ GÌ?

Ký tính tức là khả năng nhớ lâu có thể luyện cho tốt hơn được để ta khỏi mất thì giờ tìm lại, nhớ tên, ngày tháng, hoặc chỗ cất một vài vật nào. Những người hay quên tốn không biết bao nhiêu công để làm những việc hàng ngày rất đáng chán. Trái lại một nhà kinh doanh ký tính rất tốt thì có thể bất kỳ lúc nào, chẳng cần có giấy tờ ghi chú gì cả, trình bày về một vấn đề đang bàn cãi mà đưa ra được những con số, giá cả, mọi chi tiết đích xác. Ký tính tốt là một bí quyết thành công trong nghề nghiệp. Đáng buồn là rất ít những người có ký tính tốt, đa số cố moi óc một cách tuỵêt vọng để nhớ lại những cái tên, những con số mà không sao nhớ ra được.

Khoa luyện ký tính đã có cả ngàn năm nay. Ai cũng biết những thuật ký ức cổ nhân đã tìm ra để giúp trí nhớ như dùng con số thay chữ, ghép những chữ đầu mỗi tiếng thành một tiếng, ghép mỗi tiếng lựa trong mỗi câu rồi đặt thành vè v. v… Hiện nay ở Hoa Kỳ, nhiều trường dạy học sinh luyện ký tính. Lại có những lớp riêng học khoảng mười tuần. Kết quả cho ta thấy rằng ký tính tốt tuy là một thiên tư, nhưng nếu thiếu thiên tư thì cũng luyện được, miễn là phải gắng sức lâu. Một nhà chuyên môn luyện ký tính đã chỉ kỹ thuật ký ức của ông, một trong những thuật đó là liên kết một cái tên hoặc một sự kiện nào mình nhớ với một vật thường dùng trong nhà. Ông ấy đưa thí dụ:

“ Khi nhà tôi nhờ tôi viết thư cho công ty bảo hiểm để thay đổi điều kiện bảo hiểm hỏa họan, để khỏi quên tôi tưởng tượng ngay phòng làm việc của tôi bốc cháy. Thế là mới tới phòng làm việc, tôi nhớ ngay hình ảnh đám cháy tưởng tượng đó và viết thư liền. Tôi khỏi mất thì giờ nặn óc nhớ lại xem sáng hôm đó tôi có việc gì phải làm ngay”

“ Thư viết xong rồi, để cho khỏi quên bỏ vào thùng thư tôi tưởng tượng nhân viên bảo hiểm đang đứng dựa vào thùng thư, thế là đi ngang qua thùng thư nào tôi cũng nhớ ngay đến nhân viên ấy.     Dùng cách ấy để nhớ tên và con số cũng được. Nhà chuyên môn đó bảo ký tính cũng như một bắp thịt, không dùng tới thì nó teo đi, dùng tới thường thì nó lớn ra. Nhớ nhiều việc không làm cho óc ta quá sức chịu đựng đâu. Trái lại, càng bắt nó nhớ nhiều, nó càng phục vụ ta một cách mau mắn.

         VÀI LỜI KHUYÊN VỀ LUYỆN TRÍ NHỚ

Một nhà chuyên môn về thuật ký ức bảo tôi: “Nếu bạn bẩm sinh kém về kỹ tính thì không thể nào ganh đua nổi với hạng được trời phú cho mau nhớ và nhớ dai. Họ không phải khó nhọc gì cả, cái gì qua mắt là nhớ liền và họ biết được rất nhiều như một pho bách khoa tự điển sống. Nhưng bạn đừng nên tuyệt vọng, tự nhận rằng mình không thể nhớ được gì cả, trái lại nên tận dụng khả năng của bạn, dù nó tầm thường. Theo một phương pháp tốt thì bạn có thể tiến bộ. Dưới đây là vài lời khuyên:

1-     Ráng tập trung tinh thần vào những điều muốn nhớ.

2-     Thỉnh thoảng ráng nhớ lại những điều đã nghe, đã thấy hoặc đã đọc, như vậy để ấn tượng được sâu hơn.

3-     Khi có một cái gì mới thì móc nó vào một cái gì bạn đã biết rồi. Chẳng hạn, để khỏi quên mua quà tặng ai, bạn nghĩ tới một món quà nào bạn đã rất thích thú nhận được. Khi đọc sách, gặp một tiếng mới mà bạn muốn nhớ thì móc nó vào những tiếng tương tự và vào những hoàn cảnh bạn có thể đem nó ra dùng. Nhờ cách móc nối đó, bạn nhớ tới cái này thì sẽ nhớ tới cái kia.

4-     Buổi sáng từ tám giờ tới mười giờ là lúc hợp cho việc luyện ký tính nhất. Bộ thần kinh của ta từ khi tỉnh dậy chưa nhận được nhiều ấân tượng, nên dễ tiếp thu hơn các giờ khác. Buổi tối thì ký tính của ta giảm đi từ 6% đếùn 10%. Khả năng tiếp thu kiến thức giảm lần lần trong ngày. Cơ hồ như chủ nhật là ngày bấùt lợi nhất cho ký tính có lẽ vì ta bất giác tự cho óc ta nghỉ ngơi hôm đó, nên ký tính không muốn làm việc.

5 – Vận dụng sứ chú ý: Một bác sĩ danh tiếng được giải thưởng Nobel trong một lần được phái đi ngoại quốc buộc ông ta phải học tiếng Đức trong một thời gian kỷ lục. Muốn vậy, ông lấy những trang trong cuốn ngữ pháp Đức ra chụp hình rồi phóng lớn ra dán đầy tường. Kết quả là: “ Cặp mắt tôi mỗi lần ngẩng lên ngó chung quanh đều gặp một hình thức động từ, một mẹo tiếng Đức nào, thành thử tôi học tiếng Đức cả những lúc nghỉ ngơi không làm gì”.

Theo cách đó, bạn có thể ghi tất cả những điều bạn muốn nhớ lên một tờ giấy để trên bàn viết có một tấm kính, những tờ giấy đó ghi tất cả những điều bạn đang học, cần nhớ. Lâu lâu thay những tờ giấy đó. Còn một cách nữa: Chép bài học hàng ngày vao những tấm thẻ nhỏ bỏ vào túi và trong khi đi học đi làm hãy móc ra mà học.

6 – Trữ ý tưởng như trữ hàng hóa: Tôi quen một nhà quảng cáo có tài trong bất kỳ trường hợp nào cũng kiếm được một ý kiến, một lời chỉ dẫn, khuyên bảo hợp với khách hàng. Ông ta nổi tiếng là người có sáng kiến nhất đời. Nhưng đâu phải là ông có tài tưởng tượng mà chỉ là do ngay từ hồi trẻ, ông đã tập thói thu thập, dự trữ các ý tưởng về mọi vấn đề để chờ có cơ hội đem ra dùng. Bạn nên ráng theo phương pháp của ông:

+ Chăm chú nghe và đọc tất cả những cái liên quan tới khu vực họat động của bạn. Đừng bỏ sót một số tạp chí nào viết về nghề của mình. Những tạp chí đó là những cái mỏ tin tức, tài liệu mà có ngày ta sẽ dùng tới.

            + Cắt nhũng bài báo đặc biệt hữu ích, ghi chú nó rồi dán lên những tờ giấy cùng một khổ. Trong một góc, viết mấy chữ để sau này chỉ nhìn qua là tìm được bài mình cần dùng. Cần có một tủ hồ sơ chia từng ngăn để x
p đặt theo thứ tự tất cả các giấy tờ về một người trong gia đình như khai sinh, bằng cấp, giấy khám sức khỏe v.v…  (Theo R. Josephs)

        

                        8 QUI TẮC CHI PHỐI TRÍ NHỚ

            1/ QUI TẮC NHẬN THỨC: Là qui tắc  đơn giản nhất đồng thời cũng quan trọng nhắt. Theo nhà văn Đức Geor Lichtenbergn, nếu chúng ta nhớ kém cái mình đã đọc, đó là vì ta nghĩ về điều đó quá ít. Bạn càng hiểu bài mình cần nhớ bao nhiêu thì nó càng được khắc sâu bấy nhiêu trong trí nhớ của bạn.

2/ QUI TẮC HỨNG THÚ: Nhà văn Pháp Anatole France cho rằng để có thể tiêu hóa các kiến thức thì cần phải nhấm nháp chúng với sự thích thú. Cái thú vị, nghĩa là cái ngon miệng sẽ được nhớ dễ dàng  hơn mà không cần đến sự cố gắng gì đặc biệt, bởi vì khi đó sự ghi  nhớ tự giác đã nhập cuộc.

3/ QUI TẮC ĐỒNG HÓA KIẾN THỨC: Bạn càng có trí thức trong một lãnh vực nào đó thì bạn càng dễ nhớ các yếu tố mới. Chắc chắn mỗi chúng ta đều đã gặp trường hợp ta đọc lại sau thời gian khá lâu một cuốn sách nhưng lại có cảm giác như đọc lần đầu. Đó là vì lần đầu, kinh nghiệm và thông tin thâu thái được trong lãnh vực đó của ta còn khiếm khuyết. Ngược lại, lần đọc thứ hai đã xác lập được mối liên hệ giữa các kiến thức thu nhận đuợc và những gì rút ra trong sách: Sự ghi nhớ được phát động.

4/ QUI TẮC CHỦ TÂM GHI NHỚ: Khi đọc một bài, ta chỉ rút ra các thông tin nào thu hút trước nhất sự chú ý của mình. Điều đó cũng tương tự như khoảng thời gian cần lưu giữ các thông tin đó trong kýù ức. Nếu ta buộc được mình phải nhớ lâu một điều gì đó, ta sẽ nhớ dai hơn là khi ta không có ý đinh đó.

5/ QUI TẮC LIÊN TƯỞNG: Từng được Aristote mô tả từ thế kỷ trước công nguyênrằng các hình ảnh và khái niêm xuất hiện đồng thời có tính năng gợi nhớ đến nhau nhờ liên tưởng. Chính vì thế mà đồ đạc trong phòng thường gợi nhớ các sự việc đã xảy ra trong đó (hay nội dung cuốn sách mà bạn đọc).

6/ QUI TẮC XÂU CHUỖI: Bảng chữ cái rất dễ thuộc theo thứ tự thông thường nhưng lại rất khó khi đọc theo thứ tự ngược lại. Các khái niệm được học tuần tự cái này sau cái kia gợi nhớ tới nhau theo trình tự của chúng.

7/ QUI TẮC  ẤN TƯỢNG MẠNH: Ấn tượng ban đầu càng mạnh bao nhiêu người ta càng nhớ nó lâu hơn. Thông tin càng được truyền qua nhiều kênh bao nhiêu thì càng được nhớ kỹ bấy nhiêu. Do đó bằng mọi cách ta phải cố khắc sâu ấn tượng ban đầu do các thông tin cần ghi nhớ tạo ra.

8/ QUI TẮC ỨC CHẾ: Toàn bộ sự ghi nhơ tiếp theo làm mờ nhạt ký ức trước đấy. Các thông tin vừa đọc cần được chúng ta cho “nghỉ ngơi” trước khi lao vào các thông tin khác. Cách tốt nhất để quên đi cái mình vừa đọc là cố nhớ ngay sau đó một thông tin cùng loại. Do vậy có lời khuyên đối với học sinh là không nên học lý sau khi học toán, học văn sau khi học sử mà nên học thuộc lòng thơ trước khi đi ngủ…                                                           

             CÁC PHƯƠNG PHÁP NHỚ LÂU

– Trước khi đọc một cuốn sách, một bài viết hay một tài liệu, bạn hãy dựa vào tên của nó xác định nội dung được đề cập tới (hoặc hình dung nếu là tác giả thì mình sẽ viết gì). Sự dự kiến thuộc loài này cũng có thể áp dụng đối với đề mục của một chường, một mục, một đoạn trong bài…

– Trước khi đọc (nghe, xem xét), bạn hãy lựa ra các thông tin mà mình muốn tìm thấy trong đó và để nhằm mục đích gì. Điều đó sẽ gây hứng thú cho bạn và giúp bạn dễ đồng hóa các thông tin.

– Khi thấy tác giả đưa ra các luận chứng nào đó để chuẩn bị rút ra kếùt luận, bạn hãy thử trước hết tự mình đi đến kết luận đó rồi sau hẵng đọc tiếp.

– Trước khi đọc, bạn hãy ôn lại tất cả những gì bạn biết về chủ đề được bàn đến, nói cách , bạn hãy “chuốt” lại các kiến thức của mình.

– Bạn hãy bắt chước các nhà hùng biên La Mã cổ đại thuộc lòng bài diễn văn của mình trong khi đi dạo quanh nhà và thiết lập giữa lời văn với ngữ cảnh xung quanh, để rồi sau đó nhớ lại lời của bài diễn văn đó bằng cách “lặp lại cuộc đi dạo tưởng tượng”.

– Nếu bạn cần nhớ một văn bản theo đúng nguyên văn, bạn chớ có học riêng từng đọan một, mà phải ghi nhớ toàn bộ văn bản theo trình tự tự nhiên của nó.

– Để khỏi quên một cách tai hại người mới quen, bạn hãy khắc sâu ấn tượng ban đầu của mình bằng cách nhắc lại thật to cái tên đó, gọi tên người đó trong luc nói chuyện và chia tay, víết cái tên đó ra dù chỉ là vẽ ngón tay trong không khí. Hãy liên hệ cái tên đó với một người cùng tên nổi tiếng nào đó.

– Khi đọc, hãy cố tạo ra những cảm xúc mạnh mẽ. Đây cũng chính là phương pháp Lênin đặc biệt ưa dùng. Bên lề các trang sách mà người từng đọc có ghi chi chít các nhận xét dứt khoát và đầy cảm hứng: “ Đúng quá !”, “Thật là bậy ba !ï”. Ha,ha ha!”…

– Trước khi lao vào một công việc lao động trí óc căng thẳng, bạn cần lưu ý đến trạng thái sức khỏe và tâm trạng của mình. Nổi buồn bực, sự chán chường, tâm trạng băn khoăn, lo lắng là kẻ thù của trí nhớ.

– Bạn chớ có bao giờ ghi chép điều gì một khi chưa thử tìm hiểu và ghi nhớ !

            Ngoài các phương pháp trên đây, bạn còn có thể nghĩ ra rất nhiều phương pháp khác dựa trên các qui tắc chi phối trí nhớ. Tóm lại, biết các qui tắc  đó, bạn có thể nhớ tốt hơn rất nhiều, ngay cả nếâu trước đây bạn đã phải phàn nàn về trí nhớ của mình

                                  (Theo Mikhail Ivanov, Nga)

                       

            VÀI LỜI KHUYÊN ĐỂ HỌC MAU NHỚ

Ôâng giám đốc  trường hàm thụ nổi danh thế giới ở Scranton, tiểu bang Pensylvania- Mỹ có đủ tư cách để khuyên ta về điểm đó. Vì trường đã giúp cho sáu triệu thanh niên vừa làm việc vừa học thêm mà lên được những cấp bậc cao hơn trong nghề. Chúng ta có thể áp dụng được những phương pháp trường chỉ cho học sinh:

1- Nên coi sự học thêm trong giờ rảnh như một phần thưởng: Tự nhủ rằng mình có cơ hội học thêm như vầy là được hưởng một số tiền thưởng mình làm xong công việc hàng ngày mau hơn những ngày khác. Ý nghĩ đó như được hưởng một móc “tráng miệng” sẽ là nguồn sinh lực, nhiệt tâm cho ta.

2- Chia giờ học ra: Đáng lẽ học mấy giờ liền thì học làm nhiều lúc. Nếu bạn đã học nhạc, tất nhận thấy rằng học nửa giờ buổi sáng rồi nửa giờ buổi tối thì kết quả tốt hơn là học luôn một hơi một giờ. Học làm sáu lúc, mỗi lúc hai mươi phút, trong hai mươi phút đó có thể tập trung tinh thần tới mức tối đa thì kết quả đôi khi gấp đôi học liên tiếp hai giờ, mà thời gian lối đó cũng ngang nhau.

                                                (Theo Ray Josephs)

                                    LÀM “RÉSUMÉ”

            Học bài không cần và không bắt buộc học thuộc lòng từng câu chữ mà chỉ nhớ các ý chính, các chi tiết chính bằng cách đọc bài nhiều lần, dùng bút màu gạch dưới những ý và chi tiết đó rồi làm “Resumé” tiếng Pháp chỉ một dàn bài nhỏ căn cứ vào bài học trên tấm giấy cứng nhỏ (để tiện bỏ vào túi đi đâu khi cần là có thể lấy ra đọc lướt) trong đó tóm tắt những nội dung cốt lõi cần nhớ ở trên. Sau đó cất bản tóm tắt để tự ngồi “đọc” lại trong đầu sơ đồ tóm tắt trên, làm vài lần như vậy cho đến lúc nhớ đúng bản resumé. Sau đó tự mình diễn đạt nó lại bằng lời lẽ của mình (kể lại) hoặc lời văn của mình (viết – xem thêm PP Tự học môn Văn ở Phần thứ hai).

  (HV)

 

 
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s